تاریخچه تبلیغات

تبلیغات به طور اساسی با ارتباطات سرو کار دارد و ارتباط نیز از تبلیغات جدا نشدنی است.

از واژه تبلیغات دو معنا به ذهن متبادر می شود: یکی تبلیغات سیاسی که در زبان انگلیسی Propaganda خوانده می شود و تبلیغات بازرگانی که برای آن اصطلاح Advertising به کار برده می شود.
واژه پروپاگاندا را اولین بار در سال ۱۶۲۲میلادی پاپ گریگوری در وایتکال به کاربرد و سازمان به این نام در کلیسای آن زمان تشکیل شد و بعدها این نوع تبلیغات سیاسی توسط دولت ها و احزاب سیاسی شکل می گرفت مانند اقدامات هیلتر در دوران جنگ جهانی دوم توسط نیروهای نازی و ۱۰۰۰۰ما تبلیغات بازرگانی همان طور که از معنای واژه مستفاد می شود ، هدفش رونق بخشیدن به فعالیت تجاری می باشد و تلاش برای ایجاد بازار مصرف بیشتر برای آن محصول را در ذهن ایجاد می کند.
به طور کلی تبلیغات بازرگانی پدیده ی دوران سرمایه داری است و گرچه بیشترین تاثیر را از دانش ارتباطات گرفته است ولی به طرق گوناگون با جامعه شناسی، روانشناسی، اقتصاد و مدیریت هم ارتباط نزدیک دارد.

تاریخچه تبلیغات:

پیش از پیدایش مطبوعت و رسانه های چاپی در قرن ۱۵ میلادی، صنعتگران و دست ورزان آسیایی خاصه(ایران و ژاپن) نشانه هایی بر روی کالاهای تولیدیشان حک یا کنده کاری می کردند این کنده کاری ها بر روی اشیاء مختلف از جمله سفال ها ، مهرها و آجرها( خشت های خام و پخته) نخستین علامت های تجاری محسوب می شود که می توانست تعداد کثیری از بی سوادان را نیز به خود جلب کند.
از این نوع امضاها یا علامت تجاری بر روی خشت های به جا مانده از شهر باستانی شوش و معبد چغازنبیل و همینطور کوزه ها و سفال های ۴ تا ۵ هزار ساله ایرانی به وفور دیده می شود، در ژاپن نیز در زمان امپراتوری میجی و توکوگاوا نوع بسیار جالبی از این علائم به نام ((کان بان))بر جای مانده است.
پس از این نشانه ها نوبت به جارچیان می رسد که به نوعی پیشینه ی آن ها را به دوران یونان باستان می رسانند که اعلامیه هایی را که به تاجران تعلق داشت در محل های پر رفت و آمد جار می زدند و به اطلاع عموم می رساندند البته این در حالی می باشد که در ایران باستان نیز آئین ها و مقررات دینی و تواریخ ملی و اساطیری را بسیار پیشتر از یونان بر روی دیوارها و مهرها و سنگ نگاره ها نقاری می کردند و بعدها توسط گوسان ها و خنیاگران در میان کوچه و بازار نقالی می کردند و امروزه نیز عاشیق های آذربایجان بازماندگان این سنت و هنر کهن می باشند.
تبلیغات توسط جارچیان تا اواخر قرون وسطی ادامه داشت تا این که در سال ۱۴۵۰ میلادی در آلمان دستگاه چاپ اختراع شد توسط یوهان گوتنبرگ که به رشد رنسانس کمک چشم گیری کرد و موجب تکثیر و اشاعه ی افکار انقلابی جدید شد.
از قرن ۱۶ میلادی به تدریج نظلام بازار جهانی به وجود آمد و با شروع اکتشافات جغرافیایی راه های تجاری میان دریاها و خشکی ها به هم متصل شد و تبلیغات بازرگانی به ابزاری مهم در ارتباطات بازرگانی تبدیل شد.
همزمان با تحول صنعت چاپ در سال ۱۴۷۸ اولین اگهی مطبوعاتی که اختصاص به فروش مجموعه مقررات کلیسا داشت منتشر شد.
با گذشت زمان و تحول در تکنیک های چاپی، روش های ارائه آگهی هم متحول شد و با چاپ روزنامه ها و نشریات ادواری شکل آگهی ها دگرگون شد، اولین آگهی از این دست در سال ۱۶۵۲ توسط یکی از صادرکنندگان قهوه عرضه شد و به دنبال آن در سال ۱۶۵۷ و ۱۶۵۸ آگهی شکلات و چای هم به نظر مصرف کنندگان رسید.
از اوایل قرن هجدهم در انگلستان و از اواسط همان قرن در متصرفاتش در آمریکای شمالی روزنامه هایی به وجود آمد که به تبلیغ گران معروف بودند.
طلوع عصر صنعت در قرن نوزدهم ساختار زندگی روزمره را تغییر داد و میزان تولید کالا ها افزایش یافت و درآمدها کاهش یافت و قدرت خرید مصرف کنندگان پائین آمد و فروشندگان کالاها را با مشکل روبه رو کرد، از اینجا بود که نیاز به تبلیغات تجارتی برای دعوت به مصرف بیشتر احساس شد و در اواخر قرن ۱۹ موسسات جدیدی به منظور تبیلیغ برای مصرف ایجاد شدند.
از دهه ۱۸۴۰ به بعد دیگر تبلیغات از حالت مذاکرات مستقیم تغییر کرد و موسسات تبلیغاتی واسطه ی بین ناشران و مصرف کنندگان قرار گرفتند. اولین موسسه تبلیغاتی در آمریکا موسسه ای به نام (( بنگاه تبلیغات روزنامه محلی)) بود که در دهه ۱۸۴۰ توسط والنی بی پالمر در فیلادلفیا تاسیس شد.
گشترش تبلیغات و تکامل تخصصی آن موجب شد تا در دهه ۱۹۲۰ صنعت تبلیغات آمریکایی دانشمندان اجتماعی و روانشناسان را برای رسیدن به یک روش کامل در ((اداره ی افکار و رفتار)) به کار بگیرد.
در همین سال یعنی ۱۹۲۰ یکی دیگر از تغییرات سرنوشت ساز ،آغاز پخش رادیو بود تا پیش از این تنها افراد با سواد می توانستند از متن پیام های تبلیغاتی استفاده کنند اما از این پس استفاده از این پیام ها عمومیت یافت.
در سال ۱۹۲۶ شبکه ی عظیم A.B.C راه اندازی شد و پس از خاتمه جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵ به بعد تبلیغات از طریق تلویزیون آغاز شد و به سرعت گسترش یافت و جهان سوم را به صورت مصرف کننده ی منفعل تولیدات تبلیغ و فرهنگ غرب بدل کرد.

تبلیغات در ایران

ورود دستگاه چاپ به ایران باعث شد آگهی های تجاری به نشریات راه یابند و گام را از دیوارکوب ها فراتر بگذارند و به نشریات ادواری، کتاب، رادیو، تلویزیون و سینما راه یابند.
اولین روزنامه ای که مبادرت به درج آگهی در ایران کرد روزنامه ی وقایع اتفاقیه در سال ۱۲۶۷ شمسی می باشد.
تبلیغات در ایران ابتدا با نام ((اشتهارنامه)) و سپس ((اعلان)) آغاز به کار کرد و سپس در سال ۱۳۱۴ به دنبال تشکیل فرهنگستان ادب نام ((آگاهی)) جایگزین ان شد و به دنبال آن به دلیل اعتراض سرپاس مختاری رئیس اداره شهربانی این کلمه ((آگاهی)) که برای تامینات اداره کل شهربانی تعیین شده بود عوض شد و آگهی جای ان را گرفت.
در سال ۱۳۱۶ اولین کانون آگهی در ایران با عنوان ((کانون تبلیغات زیبا)) به مدیریت حمزه نعمتی راه اندازی شد که نخستین موسسه تبلیغات ایران است که به طور رسمی به عضویت اتحادیه ی موسسات تبلیغاتی انگلیس و ایالات متحده در آمد.
در پی این اتفاقات در سال ۱۳۱۹ اداره کل تبلیغات و انتشارات توسط عیسی صدیق در خانه سید العراقین تاسیس شد و هجده سال بعد یعنی سال ۱۳۳۷ هجده کانون تبلیغات و آگهی در تهران مشغول کار بودند.

منابع

– روان شناسی تبلیغات تجاری، مارک ساترلند، ترجمه مینا قربانلو، انتشارات مبلغان، تهران، ۱۳۸۷
– تاریخچه تبلیغات بازرگانی،محمد حسن اسدی طاری،مجله رسانه،بهار ۱۳۷۲
– گوسان های پارتی و سنت خنیاگری در ایران،مری بویس، ترجمه مهدی شرفی، مجله چییستا،اسفند۱۳۶۸و فروردین ۱۳۶۹
– تاریخ ایران باستان،رومن گیرشمن،ترجمه محمد معین،انتشارات علمی فرهنگی، تهران،۱۳۸۹
– دانشنامه سیاسی،داریوش آشوری، انتشارات مروارید،سال ۱۳۶۶
– سایت راسخون